Kandidat SNSD-a i vladajuće koalicije za predsjednika Republike Srpske, Siniša Karan, ostvario je veoma tijesnu pobjedu nad kandidatom opozicije, Brankom Blanušom iz SDS-a, prema dosad dostupnim preliminarnim rezultatima. Iako se čeka zvanična potvrda Centralne izborne komisije Bosne i Hercegovine (CIK BiH), trenutne brojke pokazuju da je Karan u blagoj prednosti, s približno 10.000 glasova više u odnosu na Blanušu. Međutim, analiza rezultata po gradovima otkriva daleko složeniju sliku nego što se na prvi pogled čini.
Najzanimljiviji podatak jeste taj da je Blanuša, zbirno gledano, osvojio više glasova u većini opština Republike Srpske. Ipak, odlučujuću ulogu u ukupnom rezultatu imala su tri grada – Doboj, Zvornik i Laktaši – koji se već godinama nalaze pod povećalom javnosti, opozicije, posmatrača i stručnjaka za izborni proces. Ove lokalne zajednice od ranije nose etiketu “gradova slučajeva”, jer iz izbornog ciklusa u izborni ciklus donose rezultate koji statistički značajno odstupaju od prosjeka ostatka entiteta i gotovo uvijek idu izrazito u korist SNSD-a.
Upravo je u Doboju, Zvorniku i Laktašima Karan stekao glasove kojima nadoknađuje i nadmašuje Blanušinu prednost iz većine drugih opština. Prema preliminarnim brojkama, razlika koju je SNSD ostvario u ta tri grada zapravo je veća od ukupne razlike na nivou RS-a, što znači da bi bez rezultata iz ovih lokalnih zajednica ishod izbora bio potpuno drugačiji.
Još jedan detalj izazvao je veliku pažnju javnosti i sumnje opozicije: proces brojanja glasova u Doboju i Zvorniku trajao je znatno duže nego u većim gradovima poput Banje Luke. Banja Luka je više nego dvostruko veća od Doboja i Zvornika zajedno, a ipak je završila brojanje mnogo ranije i bez značajnih kašnjenja. Činjenica da su u “manjim, ali politički osjetljivim” sredinama rezultati pristizali posljednji samo je dodatno potaknula optužbe o mogućim manipulacijama.
Upravo zbog svega navedenog, SDS i ostale opozicione partije saopštile su da ne priznaju Karanovu pobjedu. Oni najavljuju podnošenje zahtjeva za poništavanje izbora u Doboju, Zvorniku i Laktašima te insistiraju na njihovom ponavljanju. Opozicija tvrdi da ima dovoljno dokaza o nepravilnostima, uključujući neuobičajeno visoku izlaznost u posljednjim satima glasanja, nagli rast glasova za SNSD nakon perioda zastoja u unosu podataka, kao i svjedočenja biračkih posmatrača o sumnjivim aktivnostima u blizini biračkih mjesta.
SNSD, s druge strane, odbacuje sve navode o neregularnostima i tvrdi da opozicija pokušava opravdati izborni poraz kroz stvaranje političke afere. Njihovi predstavnici ističu da su izborne komisije radile po zakonu te da “svako ko sumnja u rezultate treba da podnese formalne prigovore CIK-u, a ne da ruši stabilnost Republike Srpske”.
Evo šta se dešava
Trenutno u RS-u vlada izrazito napeta atmosfera. Opozicija organizuje sastanke i prikuplja dokumentaciju kako bi formalizovala prigovore CIK-u, dok pristalice SDS-a traže javno objavljivanje svih zapisnika iz problematičnih lokalnih zajednica. SNSD tvrdi da čekaju potvrdu pobjede i optužuju opoziciju za “politički cirkus”. Građani su zbunjeni, a društvene mreže gore od podijeljenih mišljenja.
Šta slijedi
U narednih nekoliko dana CIK BiH će imati ključnu ulogu. Komisija mora razmotriti sve pristigle prigovore i odlučiti da li postoje osnovi za ponavljanje izbora u pojedinim opštinama. Ako CIK prihvati zahtjeve opozicije, izborni proces će se drastično produžiti, a RS će ući u novu političku krizu. Ukoliko CIK odbije prigovore, opozicija najavljuje masovne proteste, dodatne pravne korake i međunarodnu aktivaciju.
Jedno je sigurno – izborna saga u RS-u nije završena. Naprotiv, tek ulazi u dramatičnu fazu.
