Evropski sud za ljudska prava traži očitovanje BiH u slučaju Novalić i Solak: Sporno pravo na pošteno suđenje i pretpostavka nevinosti
Evropski sud za ljudska prava (ESLJP) u Strasbourgu objavio je na svojoj službenoj web-stranici detalje apelacije Fahrudina Solaka, bivšeg direktora Federalne uprave civilne zaštite, i Fadila Novalića, bivšeg premijera Federacije BiH, protiv Bosne i Hercegovine. Predmet se odnosi na njihov prigovor o nepravičnom suđenju i povredi temeljnih ljudskih prava tokom krivičnog postupka poznatog kao afera “Respiratori”.
Greška u objavi Suda
Sud u Strasbourgu u objavi navodi da su apelanti osuđeni na “šest, odnosno pet godina zatvora”, ali tu postoji greška — Fadil Novalić je osuđen na četiri, a ne pet godina zatvora. Solaku je, kao što je ispravno navedeno, izrečena kazna od šest godina zatvora.
Osnova apelacije
Apelacija se temelji na nekoliko navodnih kršenja Evropske konvencije o ljudskim pravima, a Sud traži očitovanje kako od BiH, tako i od apelanata na sljedeća ključna pitanja:
- Član 6 stav 1 i 3 – Pravo na pošteno suđenje
Sud traži da se utvrdi da li su Novalić i Solak imali pravedno suđenje u skladu s članom 6 Konvencije. Fokus je na proceduralnim nepravilnostima i načinu vođenja krivičnog postupka. - Član 6 stav 2 – Pretpostavka nevinosti
Iako je Ustavni sud BiH 14. novembra 2024. djelimično uvažio apelaciju i priznao povredu pretpostavke nevinosti zbog javnih izjava političkih zvaničnika tokom procesa, ESLJP ispituje da li je to bilo dovoljno, odnosno, da li i dalje postoji status “žrtve” kod apelanata i time osnov za presudu protiv BiH. - Član 7 – Nema kazne bez zakona
Fadil Novalić tvrdi da je osuđen za djelo koje u trenutku počinjenja nije bilo krivično prema važećem zakonodavstvu, što bi značilo kršenje člana 7 Konvencije. Ovaj član zabranjuje retroaktivnu primjenu kaznenih zakona.
Kontekst i važnost slučaja
Riječ je o vrlo važnom predmetu s obzirom na to da se direktno tiče vladavine prava, transparentnosti u krivičnim procesima te nezavisnosti pravosuđa u BiH. Presuda ESLJP-a, koja bi mogla uslijediti narednih godina, potencijalno bi mogla utjecati na percepciju legitimnosti procesa vođenog protiv Novalića i Solaka, pa čak i na eventualne zahtjeve za revizijom domaćih presuda.
Sljedeći koraci
Evropski sud traži očitovanja svih strana, nakon čega će odlučiti da li će predmet preći u fazu merituma (ocjene suštine žalbe). U slučaju da Sud utvrdi povredu prava, Bosna i Hercegovina bi mogla biti obavezana na isplatu odštete apelantima.
Ostaje da se vidi kako će se ovaj slučaj razvijati, ali već sada izaziva veliku pažnju javnosti, pravne struke i političkih aktera u BiH.
