BiH nije na listi novih američkih carina, ali posljedice bi mogla osjetiti indirektno
Sjedinjene Američke Države uvele su novi paket carina na robu iz više od 60 zemalja, pri čemu će se na određene proizvode primjenjivati dodatne dažbine od 10 do 12,5 posto. Među pogođenim su Evropska unija, Velika Britanija i Kina, dok zemlje zapadnog Balkana, uključujući Bosnu i Hercegovinu, ovog puta nisu obuhvaćene mjerama.
Američke vlasti kao razlog za uvođenje novih carina navode sumnje na korištenje prisilnog rada u proizvodnji robe koja se izvozi na američko tržište.
Nove mjere nakon odluke Vrhovnog suda
Ovo nije prvi pokušaj administracije predsjednika Donalda Trumpa da uvede dodatne carinske mjere. Sličan paket carina donesen je u aprilu prošle godine, ali ga je Vrhovni sud SAD-a kasnije proglasio neustavnim.
Zbog toga je američka administracija pripremila novi pravni okvir, pozivajući se na navodnu borbu protiv prisilnog rada. Pojedini zvaničnici administracije priznali su da je upravo taj argument odabran kako bi nove mjere imale veću šansu da prođu eventualnu sudsku provjeru.
Prema analizama koje prenosi BBC, zemljama obuhvaćenim carinama moglo bi biti veoma teško dokazati da njihovi proizvodi nisu nastali uz korištenje prisilnog rada, što bi moglo omogućiti da mjere ostanu na snazi duži period.
Zapadni Balkan izuzet
Prema dokumentu Ureda trgovinskog predstavnika Sjedinjenih Američkih Država, nijedna država zapadnog Balkana nije obuhvaćena novim carinama.
Jedno od mogućih objašnjenja jeste relativno mali obim trgovinske razmjene između regiona i SAD-a. Drugi razlog mogao bi biti interes Washingtona za jačanje ekonomskog partnerstva i novih investicija u zemljama regiona.
Administracija Donalda Trumpa već je pokrenula strateški ekonomski dijalog sa Srbijom, dok se slični razgovori vode i s drugim državama zapadnog Balkana. U Bosni i Hercegovini među projektima koji privlače pažnju nalazi se i Južna gasna interkonekcija.
BiH nije pogođena, ali nije ni potpuno zaštićena
Ekonomski analitičar Igor Gavran smatra da Bosna i Hercegovina neće izbjeći posljedice novih američkih mjera, iako nije direktno obuhvaćena carinama.
Prema njegovoj ocjeni, domaća ekonomija snažno je povezana s tržištima Evropske unije i drugih država koje jesu pogođene novim pravilima, pa bi eventualno usporavanje njihove privrede moglo imati indirektan utjecaj i na bosanskohercegovačke izvoznike.
Gavran ističe da dodatnu neizvjesnost stvara činjenica da se trgovinska politika američke administracije često mijenja, zbog čega kompanije teško mogu planirati dugoročne poslovne aktivnosti.
EU podržava investicije uz poštivanje pravila
Evropska unija poručuje da nema ništa protiv američkih ulaganja u Bosnu i Hercegovinu, ali naglašava da svi projekti moraju biti usklađeni s obavezama koje je BiH preuzela kroz Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju.
To se posebno odnosi na energetske projekte poput Južne gasne interkonekcije, koji moraju biti u skladu s pravilima Trećeg energetskog paketa Evropske unije.
To znači da investitor ne može istovremeno imati kontrolu nad transportnom infrastrukturom i monopol nad isporukom prirodnog gasa.
Prema informacijama iz američkih diplomatskih krugova, investitori iz SAD-a planiraju poštovati evropske propise kako bi buduća gasna infrastruktura bila kompatibilna s evropskom mrežom.
Soreca: Pravila Evropske unije moraju se poštovati
Šef Delegacije Evropske unije u Bosni i Hercegovini Luigi Soreca izjavio je da EU podržava razvoj Južne gasne interkonekcije jer ona može doprinijeti smanjenju zavisnosti od ruskog prirodnog gasa.
Istakao je da je jedini uslov da se projekat realizuje u skladu s evropskim zakonodavstvom i obavezama koje Bosna i Hercegovina ima kao zemlja kandidat za članstvo u Evropskoj uniji.
Soreca je dodao da Evropska unija paralelno nastavlja ulagati u projekte iz oblasti obnovljivih izvora energije, koji ostaju jedan od ključnih prioriteta evropske energetske politike.
