Premijer Republike Srbije, Đuro Macut, najavio je dolazak u Bosnu i Hercegovinu danas, 8. januara 2026. godine, kako bi prisustvovao svečanoj akademiji u Banjoj Luci povodom obilježavanja 9. januara, datuma koji je Ustavni sud BiH proglasio neustavnim kao Dan Republike Srpske.
Ambasada Srbije je o njegovom dolasku zvanično obavijestila Ministarstvo vanjskih poslova BiH. Planirano je da premijer u Banju Luku doputuje avionom Vlade Srbije, sa slijetanjem na Međunarodni aerodrom Banja Luka. U ovom trenutku nema potvrde da li će prisustvovati i defileu 9. januara, koji organizuje Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srpske.
Ovim dolaskom se nastavlja praksa srbijanskih zvaničnika da svojim prisustvom učestvuju u obilježavanju 9. januara, uprkos sudskim presudama i ustavnom poretku Bosne i Hercegovine. Prošle godine istom događaju prisustvovali su predsjednik Srbije Aleksandar Vučić, predsjednica Narodne skupštine Srbije Ana Brnabić i tadašnji premijer Miloš Vučević.
Ustavni sud BiH je 9. januar proglasio neustavnim u dva odvojena postupka, 2015. i 2019. godine, ali uprkos tim odlukama, obilježavanje se i dalje provodi, uz političku podršku entitetskih i regionalnih lidera.
Zvaničnici iz Republike Srpske i Srbije često u javnim nastupima insistiraju na narativu o “historijskom kontinuitetu” Republike Srpske prije Dejtona. Međutim, prema Ustavu BiH i međunarodnom pravnom okviru, entitet Republika Srpska nema pravni kontinuitet sa paradržavnom tvorevinom iz 1992. godine, koja je prestala postojati potpisivanjem Dejtonskog mirovnog sporazuma.
Komentari o ovoj temi ponovo su izazvali pažnju nakon ranijih izjava članice Predsjedništva BiH, Željke Cvijanović, koja je ranije poručila:
“Ovdje je cilj da pokažu da Republika Srpska nije postojala prije Dejtona. Historijska činjenica je da je Srpska nastala prije rata i prije Dejtona, a u Dejtonu je verifikovana međunarodnim ugovorom, koji nas u krajnjem slučaju drži zajedno u BiH.”
Izaslanik u Domu naroda PS BiH, Dženan Đonlagić, ranije je upozorio da je problem u pristupu pravosuđa, a ne u zakonskoj nejasnoći. On je istakao da se radi o svjesnom i kontinuiranom kršenju odluka najviše sudske instance, bez adekvatnog institucionalnog odgovora.
“Ovakva atmosfera šalje poruku da je kršenje presuda politički prihvatljivo, jer se pravo ne primjenjuje. Samo jedna osuđujuća presuda prema članu 239. Krivičnog zakona BiH imala bi ogroman sistemski i psihološki efekat — mnogi bi se nakon toga povukli iz ovakvih poruka i praksi”, poručio je Đonlagić.
