Stranke imaju još samo nekoliko dana: Ako plakati ostanu nakon 19. oktobra, prijete kazne do 30.000 KM

Iako su Opći izbori u Bosni i Hercegovini završeni 4. oktobra, tragovi predizborne kampanje i dalje su vidljivi širom zemlje.

Na stubovima, oglasnim površinama i drugim mjestima još se mogu vidjeti fotografije kandidata, stranački slogani i političke poruke kojima su stranke sedmicama pokušavale privući birače.

Međutim, politički subjekti sada imaju zakonsku obavezu da taj materijal uklone.

Krajnji rok ističe 19. oktobra, a nakon toga stranke koje ne postupe u skladu sa zakonom mogu biti novčano kažnjene.

Zakon daje tačno 15 dana

Izborni zakon Bosne i Hercegovine jasno uređuje šta se dešava s promotivnim materijalom nakon završetka glasanja.

Član 7.2 stav (4) propisuje da je politički subjekt dužan u roku od 15 dana od dana održavanja izbora ukloniti oglase, plakate, postere i drugi sličan materijal korišten u svrhu izborne kampanje.

Pošto su ovogodišnji izbori održani 4. oktobra, rok ističe 19. oktobra.

Do tada stranke i kandidati imaju vremena da uklone promotivne sadržaje koji su tokom kampanje bili postavljeni na lokacijama predviđenim za političko oglašavanje.

Kazne nisu simbolične

Zakon predviđa i ozbiljne finansijske posljedice za političke subjekte koji ovu obavezu zanemare.

Član 19.9 propisuje novčanu kaznu od 3.000 do 30.000 KM za politički subjekt koji u propisanom roku ne ukloni izborni promotivni materijal.

To znači da ostavljanje plakata nakon isteka roka nije samo pitanje izgleda grada ili nemara nakon kampanje, nego može predstavljati konkretan prekršaj Izbornog zakona.

Naravno, svaka stranka koja zakasni neće automatski biti kažnjena maksimalnim iznosom od 30.000 KM.

Visina eventualne kazne zavisi od konkretnog postupka i odluke nadležnog izbornog tijela.

Nadležnost imaju lokalne izborne komisije

Centralna izborna komisija BiH ranije je pojašnjavala da općinske i gradske izborne komisije imaju prvostepenu nadležnost za odlučivanje po prigovorima koji se odnose na kršenje ove obaveze.

To znači da se eventualne prijave zbog plakata koji ostanu nakon isteka roka mogu razmatrati na lokalnom nivou.

CIK je već nakon ranijih izbora posebno upozoravao političke subjekte da promotivni materijal moraju ukloniti najkasnije 15 dana nakon izbornog dana.

Pravilo uvedeno nakon izmjena Izbornog zakona

Obaveza uklanjanja predizbornog materijala u precizno određenom roku uvedena je izmjenama Izbornog zakona iz 2024. godine.

Time je prvi put jasno propisano da stranka nakon završetka izbora ne može neograničeno ostavljati svoje plakate i druge promotivne sadržaje na mjestima korištenim tokom kampanje.

Uz samu obavezu uvedena je i odgovarajuća kaznena odredba.

Zakon tako uređuje ne samo ponašanje stranaka tokom kampanje, nego i način na koji one moraju završiti svoje promotivne aktivnosti nakon glasanja.

Kampanja završila, ali slike kandidata još stoje

U praksi, danima nakon izbora u brojnim gradovima još su prisutne fotografije političara koji su učestvovali u utrci za različite nivoe vlasti.

Takva situacija nije neuobičajena neposredno nakon izbora, jer zakon strankama upravo zbog toga ostavlja period od 15 dana.

Problem nastaje tek ukoliko materijal ostane i nakon isteka tog roka.

Zato će 19. oktobar biti važan datum za političke subjekte koji još nisu završili uklanjanje svojih plakata.

Slijedi formiranje vlasti, ali i posljednja obaveza iz kampanje

Dok se najveća politička pažnja sada usmjerava na koalicijske pregovore i formiranje nove vlasti, stranke paralelno moraju završiti i praktični dio izbornog procesa.

Za neke će to značiti skidanje desetina ili čak stotina plakata postavljenih tokom kampanje.

Zakonsko pravilo je jednostavno: 15 dana nakon izbora promotivni materijal mora biti uklonjen.

U suprotnom, politički subjekt može se suočiti s kaznom koja se kreće od 3.000 do čak 30.000 KM.

Izborna kampanja tako je formalno završena 4. oktobra, ali za stranke jedna obaveza još traje.

Do 19. oktobra njihove poruke i fotografije trebale bi nestati s mjesta korištenih za predizborno oglašavanje, nakon čega se politička borba iz ulica definitivno seli u parlamente i pregovore o formiranju vlasti.