Tonino Picula upozorava na Vučića: „Prelazi crvene linije“, posebno zabrinut zbog posljedica po BiH

Hrvatski zastupnik u Evropskom parlamentu i izvjestitelj za Srbiju Tonino Picula ocijenio je da Evropska unija mora zauzeti znatno odlučniji stav prema politici predsjednika Srbije Aleksandra Vučića, posebno zbog poteza Beograda koji, prema njegovoj ocjeni, predstavljaju udaljavanje od evropskih standarda i mogu imati posljedice po stabilnost regiona.

Picula je, govoreći o posljednjim političkim događajima u Srbiji, upozorio da Evropska unija ne bi trebala posmatrati odnose sa Beogradom isključivo kroz pitanje proširenja, već i kroz širi kontekst demokratskih standarda, vanjske politike i odnosa Srbije prema susjednim državama.

Posebno je izdvojio Bosnu i Hercegovinu, za koju smatra da je među državama regiona koje bi mogle biti posebno izložene političkom uticaju Beograda.

„Vučić prelazi crvene linije“

Picula smatra da je Aleksandar Vučić u prethodnom periodu prešao nekoliko političkih „crvenih linija“, dok reakcije institucija Evropske unije, prema njegovoj ocjeni, nisu bile dovoljno snažne.

Kao jedan od primjera naveo je Vučićevo prisustvo vojnoj paradi u Moskvi, ali i ukupni odnos Srbije prema Rusiji u trenutku kada Evropska unija nastoji uskladiti zajedničku vanjsku i sigurnosnu politiku.

Za Piculu je posebno problematično bilo veličanje Ratka Mladića tokom njegovog posljednjeg ispraćaja u Beogradu. Mladić je pravosnažno osuđen pred međunarodnim sudom za genocid, ratne zločine i zločine protiv čovječnosti, a njegovo javno veličanje Picula vidi kao dodatni razlog zbog kojeg bi evropske institucije trebale preispitati dosadašnji pristup prema Beogradu.

Prema njegovoj ocjeni, takvi događaji ne bi trebali biti posmatrani kao izolovani incidenti, već u kontekstu šireg odnosa Srbije prema demokratskim vrijednostima, suočavanju s ratnim naslijeđem i evropskoj vanjskoj politici.

Posebno upozorenje zbog Bosne i Hercegovine

Govoreći o mogućim posljedicama politike Srbije na države u okruženju, Picula je rekao da je Hrvatska dovoljno snažna da zaštiti vlastite interese, ali da je situacija drugačija kada je riječ o pojedinim drugim zemljama Zapadnog Balkana.

U tom kontekstu posebno je izdvojio Bosnu i Hercegovinu.

Picula smatra da politički uticaj Beograda u regionu predstavlja pitanje kojem Evropska unija mora posvetiti veću pažnju. Uz BiH, spomenuo je i Crnu Goru, gdje, prema njegovoj ocjeni, Srbija također ima značajan politički i društveni uticaj.

Istovremeno je naglasio da evropska perspektiva Crne Gore mora ostati prioritet, što bi, prema njegovom mišljenju, moglo biti važno za stabilnost cijelog regiona.

Picula je upozorio da Balkanu nije potrebna politika zasnovana na idejama teritorijalnog i političkog širenja Srbije, odnosno onome što opisuje kao povratak velikosrpskim idejama.

Kritike i na račun Bruxellesa

Dio Piculinih kritika odnosi se i na samu Evropsku uniju.

Hrvatski eurozastupnik izrazio je sumnju da u Evropskoj komisiji i među najuticajnijim državama članicama trenutno postoji dovoljno političke volje za odlučniji odgovor prema vlastima u Beogradu.

Njegova je ocjena da Srbija istovremeno dobija značajnu finansijsku i političku podršku iz Evropske unije, dok se pojedinim potezima vlasti u Beogradu šalju signali koji nisu u potpunosti usklađeni s evropskim demokratskim standardima.

Posebno je govorio o odnosima Aleksandra Vučića s pojedinim evropskim liderima. U tom kontekstu spomenuo je i francuskog predsjednika Emmanuela Macrona, koji se sastao s predsjednikom Srbije nakon Mladićevog ispraćaja.

Za Piculu takvi kontakti otvaraju pitanje poruke koju evropski lideri šalju Beogradu i koliko su spremni političke odnose povezati s konkretnim zahtjevima u oblastima demokratije, vladavine prava i usklađivanja vanjske politike.

„Primiti ovakvu Srbiju u EU bio bi problem“

Picula smatra da bi predstojeći izbori mogli biti važna prekretnica za budući politički pravac Srbije, ali istovremeno upozorava da sama promjena vlasti ne bi automatski značila i promjenu politike.

Prema njegovom mišljenju, Srbiji su potrebne dublje političke i institucionalne promjene koje bi obuhvatile jačanje demokratskih institucija, vladavinu prava, slobodu političkog djelovanja i jasnije usklađivanje sa zajedničkom evropskom politikom.

U suprotnom, smatra Picula, eventualni ulazak Srbije u Evropsku uniju bez prethodnih ozbiljnih reformi mogao bi stvoriti probleme unutar same Unije.

„Primiti ovakvu Srbiju u EU bio bi problem“, poruka je koju je Picula iznio govoreći o potrebi da se prije članstva riješe pitanja koja se odnose na demokratske standarde i evropske vrijednosti.

Šta Piculina poruka znači za BiH?

Piculino izdvajanje Bosne i Hercegovine posebno je značajno jer se odnosi na šire pitanje odnosa Beograda i Sarajeva, ali i političkih procesa unutar BiH.

Njegova ocjena ne predstavlja najavu neke nove odluke Evropske unije, niti znači da je Bruxelles već usvojio politiku kakvu predlaže hrvatski eurozastupnik. Riječ je o političkom stavu i upozorenju jednog od ključnih ljudi koji u Evropskom parlamentu prate proces evropskih integracija Srbije.

Ipak, poruka je važna jer pokazuje da unutar evropskih institucija postoji pritisak da se odnos prema Srbiji više ne zasniva samo na očekivanju napretka prema članstvu, već i na konkretnim potezima vlasti u Beogradu.

Za Bosnu i Hercegovinu posebno je značajno pitanje političkog uticaja Srbije, ali i odnos Evropske unije prema stabilnosti zemlje. Ukoliko bi Bruxelles u narednom periodu zauzeo čvršći stav prema potezima Beograda koji se ocjenjuju kao problematični, to bi moglo uticati i na širu politiku EU prema Zapadnom Balkanu.

Konačna odluka o budućem odnosu Evropske unije prema Srbiji ipak neće zavisiti od stavova jednog zastupnika, nego od institucija EU i država članica. Piculine izjave zato prije svega predstavljaju poziv da se prema Beogradu uvede jasniji odnos između evropskih integracija, demokratskih reformi, regionalne stabilnosti i usklađivanja sa zajedničkom evropskom politikom.