Neizvjesnost oko sudbine zapovjednika Basija nakon izraelskih tvrdnji
Na iranskom državnom TV kanalu IRINN pročitana je poruka pripisana Gholamreza Soleimani, zapovjedniku paravojne milicije Basij, za kojeg Izrael tvrdi da je ubijen tokom noćnih operacija. Ipak, njegova sudbina i dalje nije službeno potvrđena, budući da se nije pojavio u javnosti niti u iranskim medijima nakon objave tih informacija.
U emitovanoj poruci građani su pozvani da učestvuju u povorkama povodom sahrane poginulih na ratnom brodu Dena, što dodatno pojačava neizvjesnost u vezi s njegovim statusom. Zvanične institucije u Iran za sada nisu dale jasnu potvrdu o njegovoj smrti.
Vojna karijera oblikovana tokom rata
Gholamreza Soleimani rođen je 1964. godine u Farsanu, a njegova vojna karijera započela je tokom Iransko-irački rat (1980–1988). Kao tinejdžer dobrovoljac učestvovao je u borbama na frontu, uključujući područje oko grada Šuš, na granici s Irak.
Iranskoj revolucionarnoj gardi, Islamska revolucionarna garda (IRGC), pridružio se 1982. godine, gdje je tokom godina napredovao kroz različite komandne pozicije.
Važno je naglasiti da nije u srodstvu s Qasem Soleimani, bivšim zapovjednikom elitnih snaga Quds, koji je ubijen u američkom napadu dronom u Bagdad 2020. godine.
Uspon u hijerarhiji i vođenje Basija
Nakon rata, Soleimani je obavljao niz važnih regionalnih funkcija. Njegova karijera dodatno je ojačana 2006. godine kada je preuzeo komandu nad korpusom Saheb al-Zaman u provinciji Isfahan.
Posebnost njegove uloge bila je u tome što je istovremeno nadzirao lokalne snage Basija i regularne jedinice IRGC-a. U čin brigadnog generala unaprijeđen je 2017. godine.
Na čelo Basij, dobrovoljne paravojne organizacije pod okriljem IRGC-a, imenovao ga je 2019. godine vrhovni vođa Ali Khamenei. Basij ima ključnu ulogu u održavanju unutrašnje sigurnosti kroz široku mrežu lokalnih jedinica širom zemlje.
Uloga u suzbijanju protesta
Tokom svog mandata, Soleimani je bio povezan s operacijama gušenja unutrašnjih nemira u Iranu. Basij je, prema brojnim izvještajima, učestvovao u suzbijanju protesta, uključujući događaje tokom Zelena revolucija u Iranu 2009. godine, kao i proteste 2019. te 2022. i 2023. godine nakon smrti Mahsa Amini.
Ova organizacija, koja broji stotine hiljada pripadnika, često je korištena za kontrolu demonstracija i održavanje javnog reda, što je izazvalo kritike međunarodne zajednice.
Sankcije i međunarodne reakcije
Zbog svoje uloge u sigurnosnom aparatu države, Soleimani se našao pod sankcijama više zapadnih aktera, uključujući Sjedinjene Američke Države, Evropska unija, Ujedinjeno Kraljevstvo i Kanada.
Te mjere bile su povezane s optužbama za kršenje ljudskih prava i ulogu u suzbijanju protesta unutar zemlje.
Situacija i dalje nejasna
Iako izraelske tvrdnje ukazuju na to da je Gholamreza Soleimani ubijen, izostanak zvanične potvrde iz Iran ostavlja prostor za različita tumačenja.
Analitičari ističu da bi potvrda njegove smrti mogla imati značajan utjecaj na unutrašnju sigurnosnu strukturu Irana, ali i dodatno pojačati napetosti u već složenoj regionalnoj situaciji.
